Episantr Avcısı: Depremin Merkezini Bul

Sismogramlarda P ve S dalgalarını işaretle, üç istasyonun çemberleriyle depremin merkez üssünü bul! Türkiye'nin 1970'ten bu yana yaşadığı 475 gerçek deprem ve aktif fay hatlarıyla ücretsiz deprem bilimi oyunu.

Her turda Türkiye'de yaşanmış gerçek bir deprem için üç istasyonun sismogramı gelir. P dalgası istasyona ilk ulaşan küçük ve sık titreşimdir; S dalgası daha sonra gelen büyük salınımlardır. Çırak seviyesinde P dalgası işaretlidir, sen S dalgasının başladığı ana dokunursun; Sismolog seviyesinde gürültülü kayıtta ikisini de sen bulursun. İki dalga arasındaki süre (S − P) 8 ile çarpılarak istasyonun depreme uzaklığı bulunur ve haritada istasyonun çevresine bu yarıçapta bir çember çizilir. Üç çemberin kesiştiği yere dokunup episantrı onayla. Tahminin gerçek konuma ne kadar yakınsa o kadar puan kazanırsın: 0 km hata 100 puan, 120 km ve üstü 0 puandır. Sonuçta depremin tarihi, büyüklüğü, derinliği, en yakın aktif fayın türü ve sismogramlardaki gerçek varış anları gösterilir.

Episantr Avcısı, sismologların depremin yerini bulmak için kullandığı üç istasyon (üçgenleme) yöntemini oyuna dönüştürür. Öğrenci P ve S dalgalarının farklı hızlarda yayıldığını (oyunda P = 6,0 km/sn, S ≈ 3,43 km/sn), aradaki sürenin uzaklıkla arttığını ve tek bir istasyonun yalnızca uzaklığı, üç istasyonun ise kesin yeri verdiğini uygulayarak öğrenir. Depremler gerçektir: USGS ANSS kataloğundaki 1970–2025 arası M ≥ 5,0 depremlerden Türkiye ve kıyılarına yakın olan 475'i oyunda yer alır; 17 Ağustos 1999 Gölcük, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş, 2011 Van ve 2020 İzmir depremleri gibi 22 tarihî deprem kısa açıklamalarla verilir. Haritadaki aktif faylar GEM Küresel Aktif Faylar Veritabanı'ndan çizilir; öğrenci Kuzey ve Doğu Anadolu fay zonlarını, Batı Anadolu'nun graben sistemini depremlerle birlikte görür. Sismogramlar bu depremler için üretilmiş benzetimlerdir ve istasyon konumları temsilîdir.

• 1S dalgası, sismogramda genliğin aniden birkaç kat büyüdüğü yerde başlar; büyük salınımların ilk tepesine değil, başladığı ana dokun.
• 2S − P süresi 10 saniyeyse deprem yaklaşık 80 km uzaktadır; uzak istasyonda bu süre daha uzundur.
• 3Çemberler tam tek noktada kesişmezse üç çemberin en çok yaklaştığı küçük üçgenin ortasını seç.
• 4Bir işareti düzeltmek için kartın üstündeki P ya da S düğmesine basıp sismograma yeniden dokun.
• 5Depremlerin çoğunun kırmızı fay çizgilerine yakın olduğuna dikkat et: Türkiye'nin depremleri aktif faylar boyunca yoğunlaşır.