Göç Türleri, Nedenleri ve Sonuçları

Göç, insanların ekonomik, sosyal, siyasi ya da doğal nedenlerle yaşadıkları yerden başka bir yere sürekli veya geçici olarak yerleşmesidir. Ülke sınırları içinde gerçekleşen göçlere iç göç, ülkeler arasındaki göçlere dış göç denir.

Kişinin kendi isteğiyle gerçekleştirdiği göçler gönüllü göç; savaş, siyasi baskı ya da doğal afet gibi nedenlerle yapılmak zorunda kalınan göçler ise zorunlu göçtür. Mevsimlik tarım işçiliği gibi belirli bir süre sonra geri dönülen hareketler geçici, yeni yerde kalıcı olarak yerleşilen hareketler sürekli göç olarak adlandırılır. Nitelikli iş gücünün daha iyi olanaklar için başka ülkelere gitmesine beyin göçü denir.

Göç veren yerlerdeki olumsuz koşullar itici faktörlerdir: işsizlik, düşük gelir, tarım arazilerinin yetersizliği, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimin güçlüğü, savaş ve güvenlik sorunları, kuraklık gibi doğal olaylar. Göç alan yerlerdeki olanaklar ise çekici faktörlerdir: iş imkânları, yüksek ücretler, eğitim ve sağlık hizmetleri, güvenlik ve sosyal olanaklar.

Göç kararında mesafe, ulaşım olanakları, göç edilecek yerde akraba ve tanıdıkların bulunması gibi etkenler de önemlidir. Genellikle yakın mesafeli göçler daha sık görülür ve göçler kırdan küçük kentlere, oradan büyük kentlere doğru kademeli olarak gerçekleşebilir.

Coğrafi Keşifler’den sonra Avrupa’dan Amerika ve Avustralya’ya büyük göçler yaşanmıştır. Günümüzde Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya’dan Avrupa’ya, Latin Amerika’dan ABD’ye ve Güney Asya’dan Körfez ülkelerine yönelik iş gücü göçleri öne çıkmaktadır. Savaşlar ve iç çatışmalar büyük mülteci hareketlerine neden olmaktadır.

Türkiye’de 1950’lerden itibaren yoğun bir kırdan kente göç yaşanmıştır. 1961’de Almanya ile imzalanan iş gücü anlaşmasıyla Batı Avrupa’ya yoğun bir işçi göçü başlamıştır. 2011’den sonra ise Suriye’deki iç savaş nedeniyle milyonlarca kişi Türkiye’ye sığınmış ve Türkiye dünyada en çok sığınmacı barındıran ülkelerden biri olmuştur.

Göç veren yerlerde nüfus azalır ve yaşlanır, tarım alanları boşalabilir, genç ve nitelikli iş gücü kaybedilir; buna karşın gönderilen dövizler ekonomiye katkı sağlayabilir. Göç alan yerlerde ise iş gücü ihtiyacı karşılanır, ekonomik canlılık artar; ancak hızlı ve plansız göç konut, altyapı, ulaşım ve istihdam sorunlarına, çarpık kentleşmeye ve uyum sorunlarına yol açabilir.