Türkiye'de İklim Tipleri ve Bitki Örtüsü

Türkiye'nin iklimi; enlem, denize uzaklık, yükselti, dağların uzanış doğrultusu ve hava kütleleri tarafından belirlenir. Kısa mesafelerde bile iklim farklarının büyük olması, dağların kıyıya paralel uzanması ve yükseltinin batıdan doğuya artmasıyla açıklanır.

Akdeniz, Ege ve Marmara’nın güneyinde görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Yağışın büyük kısmı kışın cephesel yağış olarak düşer. Doğal bitki örtüsü makidir; makinin tahrip edildiği yerlerde daha seyrek bir çalı topluluğu olan garig görülür. Yükseldikçe kızılçam, karaçam, sedir ve köknar ormanları yer alır.

Kış ılıklığı sayesinde turunçgil, muz ve seracılık yaygındır; yaz kuraklığı nedeniyle tarım büyük ölçüde sulamaya bağlıdır.

Karadeniz kıyılarında her mevsim yağışlı, yazları serin ve kışları ılık bir iklim görülür. En fazla yağış sonbaharda düşer. Nemli hava kütlelerinin dağ yamaçları boyunca yükselmesi orografik yağışlara yol açar; yıllık yağışın en fazla olduğu yer Rize ve çevresidir.

Bitki örtüsü gür ormanlardır: kıyıya yakın alçak kesimlerde kayın, gürgen, kestane ve ıhlamur gibi geniş yapraklı ağaçlar; yükseldikçe ladin, köknar ve sarıçam gibi iğne yapraklılar görülür. Ormanların üst sınırından sonra yayla adı verilen alpin çayırlar başlar.

Denizel etkilerden uzak İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile Trakya’nın iç kesimlerinde görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve karlıdır; günlük ve yıllık sıcaklık farkları fazladır. İç Anadolu’da yağış en çok ilkbaharda düşer; Tuz Gölü çevresi ülkenin en az yağış alan yerleri arasındadır.

Doğal bitki örtüsü bozkırdır (step). İlkbahar yağışlarıyla yeşeren otlar yaz kuraklığında sararır. Doğu Anadolu’da yükselti nedeniyle kışlar çok sert geçer; bu bölgede ot boyu daha uzun olan çayırlar da yaygındır.

Çevresine göre farklı iklim özelliği gösteren küçük alanlara mikroklima denir. Iğdır Ovası çevresindeki yüksek dağlarla korunduğu ve alçak olduğu için Doğu Anadolu’da pamuk ve kayısı yetiştirilebilir. Rize ve çevresinde çay, Karadeniz’in ılık kıyılarında turunçgil; Artvin ve Erzurum arasındaki Çoruh vadisinde zeytin yetişmesi de mikroklima örnekleridir.