Türkiye'de Sanayi ve Sanayi Kolları

Bir sanayi tesisinin kurulacağı yer seçilirken hammaddeye yakınlık, enerji, iş gücü, sermaye, pazar ve ulaşım olanakları birlikte değerlendirilir. Bazı sanayi kollarında hammadde çabuk bozulduğu veya ağır olduğu için tesis hammaddeye yakın kurulur; şeker fabrikaları pancar alanlarına, çay fabrikaları çay bahçelerine yakındır.

Marmara Bölgesi; liman, karayolu ve demiryolu bağlantıları, nitelikli iş gücü, sermaye birikimi ve büyük pazarı sayesinde Türkiye sanayisinin merkezidir. İstanbul, Kocaeli, Bursa, Tekirdağ ve Sakarya bu bölgenin başlıca sanayi kentleridir.

Demir-çelik sanayisinin ilk büyük tesisi Karabük’te kurulmuştur; Ereğli (Zonguldak) ve İskenderun (Hatay) diğer entegre tesislerdir. Karabük ve Ereğli’nin konumunda Zonguldak taş kömürüne yakınlık, İskenderun’da ise liman ve ithal hammaddeye erişim belirleyicidir.

Otomotiv sanayisi Bursa, Kocaeli ve Sakarya çevresinde yoğunlaşır. Petrol rafinerileri İzmit, İzmir (Aliağa), Kırıkkale ve Batman’dadır. Alüminyum tesisi Seydişehir’de boksit yataklarının yanında kurulmuştur.

Tekstil ve hazır giyim; pamuk üretimi ve iş gücü nedeniyle Adana, Denizli, Kahramanmaraş, Gaziantep, Bursa ve İstanbul’da yaygındır. Tarıma dayalı sanayiye şeker, çay, zeytinyağı ve un fabrikaları örnek verilir.

Organize sanayi bölgeleri (OSB), altyapısı hazır alanlarda sanayi tesislerinin bir arada kurulmasını sağlar. Böylece yatırım maliyetleri düşer, çevre kirliliği kontrol altında tutulabilir ve sanayinin ülke geneline dengeli dağılması desteklenir.