Küresel ve Bölgesel Örgütler
BM, NATO, AB, OECD, OPEC, İslam İşbirliği Teşkilatı, Türk Devletleri Teşkilatı, ASEAN ve diğer örgütlerin amaçları ve Türkiye ile ilişkileri.
GeoGames Editör EkibiGüncelleme: 2 dk okuma
Örgütler neden kurulur?
Ülkeler güvenlik, ekonomi, ticaret, kültür ve çevre gibi alanlarda ortak çıkarlarını korumak ve sorunlarını birlikte çözmek için uluslararası örgütler kurar. Örgütler üyelik yapısına göre küresel (dünyanın her yerinden üye alan) ya da bölgesel (belirli bir coğrafyadaki ülkelerden oluşan) olabilir.
Küresel örgütler
Birleşmiş Milletler (BM), İkinci Dünya Savaşı’nın ardından 1945’te uluslararası barış ve güvenliği korumak amacıyla kurulmuştur; merkezi New York’tadır ve Türkiye kurucu üyelerindendir. UNESCO, UNICEF, Dünya Sağlık Örgütü ve Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) BM’ye bağlı kuruluşlardır.
OECD (Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Örgütü) 1961’de kurulmuş, merkezi Paris’te olan ve Türkiye’nin kurucu üyesi olduğu bir ekonomik örgüttür. G20 ise dünyanın en büyük ekonomilerini bir araya getiren bir platformdur ve Türkiye bu grubun üyesidir.
Siyasi, askerî ve ekonomik bölgesel örgütler
NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) 1949’da kurulmuş bir savunma ittifakıdır; Türkiye 1952’de üye olmuştur. Avrupa Birliği (AB), ekonomik bütünleşme amacıyla kurulan yapıların zamanla siyasi bir birliğe dönüşmesiyle ortaya çıkmıştır; Türkiye 1999’da aday ülke statüsü kazanmıştır ve AB ile gümrük birliği içindedir.
OPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) 1960’ta Bağdat’ta kurulmuş, merkezi Viyana’dadır; üye ülkelerin petrol politikalarını koordine eder. ASEAN Güneydoğu Asya ülkelerinin, Afrika Birliği Afrika ülkelerinin bölgesel iş birliği örgütleridir.
Türkiye’nin öncü olduğu ve kültürel ortaklığa dayanan örgütler
Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİ), 1992’de Türkiye’nin öncülüğünde İstanbul’da kurulmuştur ve merkezi İstanbul’dadır. İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) 1969’da kurulmuştur ve İslam ülkeleri arasında iş birliğini amaçlar; Türkiye kurucu üyelerindendir.
Türk Devletleri Teşkilatı, 2009’da Türk Konseyi adıyla kurulmuş ve 2021’de bugünkü adını almıştır; merkezi İstanbul’dadır. Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ise Türkiye, İran ve Pakistan’ın öncülüğünde kurulan ve Orta Asya ülkelerini de kapsayan bir bölgesel örgüttür.